Glas in lood

Glas in lood


Geloofsgemeenschap
Sint Willibrordus
Bodegraven

Glas-in-loodramen
in de Willibrorduskerk


Voorwoord

Feitelijk is dit boekwerkje te danken aan een parochiaan die vroeg naar een beschrijving van de gebrandschilderde ramen in onze Willibrorduskerk. Het bracht me op het idee de prachtige ramen te “vereeuwigen” in een boekwerkje.
Ik wist dat er informatie over de ramen aanwezig was in het kerkarchief.
Als eerste vond ik een situatieschets, in het kader van de inventarisatie van het kerkelijk kunstbezit, gemaakt door het bisdom Rotterdam (± 1984).
Deze situatieschets is aangepast en opgenomen in dit boekwerkje (blz. 5) en is een goed uitgangspunt om een rondgang te maken langs de ramen.
U kunt de ramen bekijken door als u door de hoofdingang binnenkomt links te beginnen. Alles volgend komt u dan weer rechts van de hoofdingang uit.
Verder vond ik in het archief het concept boekwerkje van een werkgroepje uit 2012. Dit is toen vastgelopen op het ontbreken van een sponsor.
Naast de foto’s uit 2012 waren er ook foto’s uit 2015 in het archief.
Met dank aan de werkgroep uit 2012 ben ik met deze informatie aan de slag gegaan en heb het voorliggende boekje samengesteld.
De ramen zijn afkomstig uit de ateliers voor glasschilderkunst Fa. F. Nicolas en zonen te Roermond (zie advertentie op blz. 2). Deze firma heeft van 1855 – 1939 gebrandschilderd glas en glas-in-loodramen gemaakt.
In 1917 is een aantal geschilderde ramen aan de kerk ten geschenke gegeven. Het zijn de ramen bij het St. Jozefaltaar, voorstellende het sterfbed van de H. Jozef en de twee rozetten in het priesterkoor, de H. Willibrord en de H. Gallus.
Eén raam in rechterzijbeuk is zeer bijzonder en wel het raam met St. Joannes, als kind met een lam en een kruisvaan en St. Simeon, als kind met een houten kruis en een palmtak.
St. Simeon stelt hier het portret van een parochiaantje voor, namelijk ]oannes Simon van Vliet, zoon van Jan van Vliet en Geertruida Zwanenburg. Joannes is overleden 19 december 1918 op 3-jarige leeftijd.
Dit raam heeft de familie Van Vliet aan de kerk geschonken ter herinnering aan hun zo jong overleden zoontje. Hiermee is ook de keuze van beide heiligen verklaard, het zijn de doopnamen van het jongetje en waarom zij als kind zijn afgebeeld.
Bij de bijlagen een brief van 5 maart 1919 van de Fa. F. Nicolas en zonen over dit raam. Ook bij de bijlagen een brief n.a.v. de ramen St. Franciscus en Sa. Joanna Francisca de Chantal van 13 juni 1916.
De voorstellingen op de Neogotische ramen zijn heiligen en zij beelden heiligen uit met hun bijzondere attributen. Ze hadden een plek enerzijds in het bekend worden en blijven met heiligen en hun bijzonderheden en anderzijds in de volksdevotie van die tijd, waarbij afbeeldingen van heiligen een grote rol speelden in de geloofsbeleving van mensen.
Bovendien waren de beschermheiligen van belang, St. Jozef voor de timmerlui, St. Anna voor de dames die op latere leeftijd toch nog een man vonden, St. Barbara voor de mijnwerkers, elk vak en elke groep had en heeft wel zijn eigen schutspatroon.
Bijzondere groepen heiligen waren pogingen van eenvoudige gelovigen en hun geestelijken om overzicht te krijgen in de enorme hoeveelheid heiligen met hun bijzondere kwaliteiten. Vandaar groepen en nummers, bijvoorbeeld de vier maarschalken, de veertien noodhelpers.
Van de vier maarschalken en de veertien noodhelpers is een stukje opgenomen.
Om het zoeken naar een bepaalde heilige of onderwerp te vergemakkelijken is er een index toegevoegd.

Piet Boers (archivaris Willibrorduskerk te Bodegraven), januari 2020

Voorstellingen op ramen, met hantering van de nummering op de situatieschets:


Priesterkoor
A: Sanctus Gallus
B: Sanctus Willibrord
1: Sterfbed van Jozef
2: Sterfbed van Maria
Transept
3: Vier hoge, smalle spitsboogvensters waarboven roosventer; in het midden van elk spitsboogvenster een medaillon waarbinnen een afbeelding van een heilige.
(St. Bernardus – Sa. Alida – St. Henricus – Sa. Dorothea)
4: Conform “3”.
(St. Adrianus – Sa. Amarantiana – St. Joannes – St. Gerardus Majella)
Zijbeuken
Dubbele spitsboogvensters, waarboven een vierpas. De voornaamste voorstelling op deze spitsboogvensters bestaat uit een heilige (met de betreffende naam)

5: St. Johannes – St. Henricus

6 St. Johannes Baptist – St. Adrianus
7 St. Joannes, als kind met lam en kruisvaan en St. Simeon, als kind met kruis en palmtak (is een portret van Joannes Simon van Vliet, zie inleiding)
8 Sa. Elisabeth – Sa. Barbara
(Dit raam is korter dan de andere ramen in de zijbeuk)
9 Sa. Cornelia – St. Quirinus
10 Sa. Philomena – Sa. Lidwina
11 Sa. Cornelia – Sa. Margaretha v. Cort. (= van Cortona)
12 St. Franciscus v. Assisi – Sa. Joanna Francisca de Chantal
13 St. Petrus – Sa. Petronella

Restauratie: Na de brand in 1982 zijn de transeptramen (de roosvensters) vernieuwd

St. Simeoneon. St. JoannesJoannes

St. Johannes als kind met lam en kruisvaan.
Simeon
St. Simeon als kind met kruis en palmtak.
(Beiden een portret van een parochiaantje: Johannes Simon van Vliet overleden 19 december 1918 op 3-jarige leeftijd. Ramen geschonken door zijn ouders Jan van Vliet en Geertruida Zwanenburg).


Sint Jan de Doper parochie